Süreci Başlatanlar

Vizesiz Avrupa Girişimini başlatan ve bu çalışmaya bilimsel, akademik, hukuksal, finansal ve sosyal boyutlarıyla destek olan birçok kişi ve kurum vardır. Bunlar arasında kimi akademisyenleri, sivil toplum örgütlerini ve tek tek şahısları tanıtmak önem kazanmaktadır.

ÜNİVERSİTELER

Prof. Dr. Harun Gümrükçü EuroMaster - Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü
Akdeniz Üniversitesi, İktisadi İdari ve Bilimler Fakültesi
EuroMaster - Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Avrupa Çalışmaları Ortak Yüksek Lisans Programı
Prof. Dr. Ursula Neuman, İTES Başkanı
Prof. Dr. Ursula Neuman, İTES Başkanı
Tankut Centel, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ve İTES İkinci Başkanı
Murat Demircioğlu, Yıldız Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ve İTES Yönetim Kurulu Üyesi
Prof. Dr. Wolfgang Voegeli, Hamburg Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Merkezi,  Avrupa Çalışmaları Yüksek Lisans Programı Direktörü

AVRUPA TÜRKLERİ İÇİN SERBEST DOLAŞIM İNİSİYATİFİ

1986 yılında ilk defa, bir Türk Neo-Naziler tarafından dövülerek öldürülmüştür. Bu olayla birlikte, Türklerin daha iyi organize olabilme ve hızlı reaksiyon gösterme ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Ayrıca Hıristiyan Demokrat Parti, Almanya’da iktidara gelince bu ülkedeki Türklerin sayısını yarı yarıya düşürme politikasını gündeme getirdi. Buna karşı, ortak bir tavır almak gerekiyordu.

1987 yılında ise Avrupa Topluluğu Adalet Divanı ilk kez A(E)T/AB - Türkiye Ortaklık Hukuku bağlamında bir karar verdi ve bu karardan Avrupa Türkleri için yeni haklar doğabileceğinin ipuçları ortaya çıktı. Ortaya çıkan bu yeni durumun analizinin Türkler lehine kullanımı için ortak bir çabaya ihtiyaç duyulmaktaydı.

Yunanistan A(E)T/AB Türkiye Ortaklık Konseyi’nin 1980’de verdiği 2/80 sayılı kararın yorumuna dönük olarak Avrupa Komisyonu’nu ve devlet/hükümet başkanlarını ATAD’a şikâyet etti. Böyle bir durum hukuk tarihinde ilk kez oluyordu. Bu şikâyetin sonucu olarak ATAD, Ortaklık Konseyi Kararları’nı yorumlama hakkının kendinde olduğu sonucuna vardı. Söz konusu karar mali konularla ilgiliydi. Bir anolog yapılarak mali konularda olduğu gibi kişilerle ilgili, Ortaklık Konseyi Kararları’nın da yeni haklar getirilebileceği ve üye ülkelerdeki yabancılar yasalarının geçerliliğinin kısmen ortadan kaldırılabileceği ortaya çıktı.

Avrupa Türkleri İçin Serbest Dolaşım İnisiyatifi yukarıda sıralan sebeplerden dolayı Harun Gümrükçü başkanlığında 1987 yılında kurulmuştur. Bu hareket, ATAD’ın 1990’da vermiş olduğu Salih Zeki Sevince Kararı’nın; 1992’deki Kazım Kuş Kararı’nın ve ayrıca 1994’teki Hayriye Eroğlu Kararı’nın kamuoyuna mal edilmesinde sözcü ve öncü rolü oynamıştır. Ayıca yüzlerce vatandaşın Almanya, Avusturya ve Hollanda’da dava açmalarına yol gösterici olarak faaliyetlerini sürdüren bu oluşum, bunun için de her yıl iki uluslararası,  5 ulusal sempozyum ve 15’i aşkın bölge toplantısı düzenleyerek, toplumda Avrupa bilincinin oluşmasında ve haklar hareketinin doğmasında uğraş veren, zamanının ilk ve son kuruluşudur. Avrupa Türkleri İçin Serbest Dolaşım İnisiyatifi 1996’da İTES’in kurulmasıyla bu görevini bu yeni kuruma devam etmiştir. İTES; Türk, Alman, Hollandalı ve Avusturyalı bilim insanlarının destekleriyle hayata geçmiş bir kurum olup halen bu görevini ifa etmektedir.

AVRUPA TÜRKİYE ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ  (ATA/İTES-ENSTİTÜSÜ)

Avrupa-Türkiye Araştırmaları Enstitüsü (ATA-Enstitüsü) Mayıs 1996 yılında bir araştırma kurumu olarak Dr. Harun Gümrükçü’nün başkanlığında kurulmuştur. Kurucuları arasında Türk bilim adamları (Prof. Dr. Ali S. Yüksel, Dr. Fahri Yetim, Dr. Alper Haper gibi kişiler de vardır. Diğer ilim adamları Alman olup; hukukçu, iktisatçı ve eğitimcilerden oluşmaktadır. Mevcut Yönetim Kurulu’nda Prof. Dr. Tankut Centel (İstanbul Üniversitesi), Prof. Dr. Murat Demircioğlu (Yıldız Üniversitesi), Prof. Dr. Ursula Neumann (Hamburg Üniversitesi),  Prof. Dr. Gerhard Stapelfeld (Hamburg Üniversitesi) ve Ralf-Rüdiger Felsch (Kamu Sendikası Hamburg Eyaleti Başkan Danışmanı) bulunmaktadır.

ATA-Enstitüsü Alman yasalarına göre kurulmuştur. Kurum: ‘Kamu yararına çalışan bir kurum’ unvanını almış ve her kurum gibi Yönetim ve Denetim kurallarını oluşturmuştur. ATA-Enstitüsü tüm AB üye ülkelerini kapsayacak şekilde ‘ATA-Enstitüsü Dostları ve Destekleyicileri’ adı altında bir Avrupa Ağı oluşturmuştur. Bu yolla mali bağımsızlığını garantilemiştir. Ayrıca tüm üye ülkelerden doğudan bilgi toplayabilmektedir. Üyelerine gönderdiği yayınlarıyla, kamuoyu oluşturulmasında önemli katkıları olmuştur. Bu yolla, ATA-Enstitüsü yüzlerce davanın öncüsü ve sözcüsü olabilmiştir. Türklerle ilgili olarak, Avrupa Adalet Divanı’na yansıyan 22 davanın 6’sı ATA-Enstitüsünün direkt katkısıyla yürütülmüştür. 9 davaya da dolaylı katkıda bulunmuştur. Almanya dışında Avusturya ve Hollanda’da Avrupalı Türklerin haklarının gün ışığına çıkmasında ATA-Enstitüsü öncülük yapmıştır.  ATA-Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyeleri fahri olarak çalışırlar.

ATA-Enstitüsünün amacı; Avrupa-Türkiye İlişkileri, Avrupalı Türkler ve Türkiye’deki Avrupalılar konusunda araştırmalar yapmak, konferanslar düzenlemek ve bilimsel yayınlar çıkarmaktır. Bu çerçevede Kurumun, Kurucu Başkanı Prof. Dr. Harun Gümrükçü, 1997 yılında 78 ve 1998 yılında ise 44 değişik toplantıda (Almanya, Avusturya, Hollanda ve Türkiye) tebliğ sunmuştur. 1999–2005 yıllarında bu toplantılar serisi, azaltılarak sürdürülmüştür. Kurum 1996’dan günümüze kadar 20 yayın çıkarmıştır.

TÜRKİYE GENÇ İŞADAMLARI DERNEĞİ

Türkiye'nin ilk ulusal ve tek uluslararası nitelikli genç işadamları derneği olan TÜGİAD Jefi Kamhi tarafından 1986 yılında, genç işadamlarının liderlik vasıflarını, sosyal sorumluluklarını ve dayanışma ruhunu geliştirmek suretiyle kamu yararının elde edilmesi, bireysel kalkınma ile beraber toplumsal kalkınmanın gerçekleştirilmesine hizmet edilmesi ve yurt çapında tüm toplumun sosyo-ekonomik düzeyinin geliştirilmesine katkı amacıyla kurulmuştur. Türkiye'nin başarısının genç kuşağın başarısına bağlı olduğu gerçeğini savunan TUGİAD genç iş dünyasını, yurt içinde ve dışında hep başarıyla temsil etmiştir. TÜGİAD, güncel ve genel konulardaki görüş ve önerilerini üyelerinin yanı sıra, tüm tarafları kapsayan geniş bir platformda tartışarak ve çeşitli araştırmalar yaparak oluşturmaktadır. Bu çerçevede, yurt içinde ve yurt dışında hem ulusal hem de uluslararası konular ile ilgili çalışmalar, arama konferansları, paneller, seminerler düzenleyerek stratejik konularla ilgili çalışmalar ve raporlar hazırlamaktadır. Güncel veya genel konularda düzenlenen toplantılara; bakanlar, bilim adamları, bürokratlar, sivil toplum örgütü temsilcileri gibi ilgili kişileri davet ederek, konunun tüm yönleriyle ve taraflarıyla tartışılıp, irdelenmesini hedefler. Bu toplantılara basın ve yayın organlarının geniş yer vermesi, ilgili kesimlerde ve kamuoyunda beklenen ilginin oluşmasına yönelik faaliyetler sürdürmektedir.

Türk iş dünyasının yurt dışındaki en aktif temsilcilerinden biri olan TÜGİAD; geniş vizyonu ile sadece Avrupa’da değil, ABD’den Japonya’ya kadar, gelişmiş ülkelerle olduğu kadar Mısır ve Tunus gibi gelişmekte olan ülkelerle, Balkanlar, Türkî Cumhuriyetler ve Ortadoğu gibi bölgemizdeki ülkelerle de uluslararası ilişkilerini sürdürmektedir. TÜGİAD ayrıca, yabancı ülke genç girişimcileri ile ticari iş ilişkilerini geliştirmek, ülkeye döviz girdisini artırmak, Türkiye'yi yurt dışında temsil etmek amacıyla ticari amaçlı organizasyonlar düzenlemenin yanı sıra; üyelerini uluslararası ilişkilerdeki güncel, ekonomik, sosyal ve politik gelişmelerden haberdar etmek için Türkiye'de temsilcilikleri bulunan ticaret odaları ile birlikte eğitim seminerleri organize eder. Uluslararası ilişkileri sadece ticari bir misyon olarak değil, ülkemizin ve ülkemiz iş dünyasının tanıtımı için bir fırsat olarak değerlendirir.

ATAD KARARLARINA KONU VATANDAŞLAR
   
ATAD bugüne kadar Türk vatandaşı işçilerin ve aile bireylerinin oturma hakları ve serbest dolaşımları, sosyal haklarda eşit muameleye tabi olma, Türk vatandaşlarının yurtdışı edilmelerinin sınırlandırılması, ayırımcılık yasağı ve hizmetin serbest dolaşımı ve yerleşim serbestîsine ilişkin birçok karar vermiştir. Burada Vizesiz Avrupa girişiminin öncü kahramanları olarak bu kararlara konu olan vatandaşlarımızı hatırlamak faydalı olacaktır:
 
Demirel Davası ve ATAD’ın 30.9.1987 tarih ve C-12/86 sayılı kararı
Sevince Davası ve ATAD’ın 20.9.1990 tarih ve C-192/89 sayılı kararı
Kuş Davası ve ATAD’ın 16.12.1992 tarih ve C-237/91 sayılı kararı
Eroğlu Davası ve ATAD’ın 5.10.1994 tarih ve C-355/93 sayılı kararı
Bozkurt Davası ve ATAD’ın 6.6.1995 tarih ve C-434/93 sayılı kararı
Taflan-Met Davası ve ATAD’ın 10.9.1996 tarih ve C-277/94 sayılı kararı
Tetik Davası ve ATAD’ın 23.1.1997 tarih ve C-171/95 sayılı kararı
Süzen Davası ve ATAD’ın 11.3.1997 ve C-13/95 sayılı kararı
Kadıman Davası ve ATAD’ın 17.4.1997 tarih ve C-351/95 sayılı kararı
Eker Davası ve ATAD’ın 29.5.1997 tarih ve C-386/95 sayılı kararı
Kol Davası ve ATAD’ın 5.6.1997 tarih ve C-285/95 sayılı kararı
Ertanır Davası ve ATAD’ın 30.9.1997 ve C-98/96 sayılı kararı
Günaydın Davası ve ATAD’ın 30.9.1997 tarih ve C-36/96 sayılı kararı
Akman Davası ve ATAD’ın 19.11.1998 tarih ve C-210/97 sayılı kararı
Birden Davası ve ATAD’ın 26.11.1998 tarih ve C-1/97 sayılı kararı
Sürül Davası ve ATAD’ın 4.5.1999 tarih ve C-262/96 sayılı kararı
Nazlı Davası ve ATAD’ın 10.2.2000 tarih ve C-340/97 sayılı kararı
Koçak ve Örs Davası ve ATAD’ın 14.3.2000 tarih ve C-102/98 ile C-211/98 sayılı kararı
Ergat Davası ve ATAD’ın 16.3.2000 tarih ve C-329/97 sayılı kararı
Savaş Davası ve ATAD’ın 11.5.2000 tarih ve C-37/98 sayılı kararı
Eyüp Davası ve ATAD’ın 22.6.2000 tarih ve C-65/98 sayılı kararı
Kurz Davası ve ATAD’ın 19.11.2002 tarih ve C-188/00 sayılı kararı
Gözütok Davası ve ATAD’ın 11.2.2003 tarih ve C-187/01 sayılı kararı
Wählergruppe /Birlikte Davası ve ATAD’ın 8.5.2003 tarih ve C-171/01 sayılı kararı
Abatay ve ŞAHİN Davası ve ATAD’ın 21.10.2003 ve C-317/01+C-317/01 sayılı kararı
Öztürk Davası ve ATAD’ın 28.4.2004 tarih ve C-373/02 sayılı kararı
Ayaz Davası ve ATAD’ın 30.9.2004 tarih ve C-275/02 sayılı kararı
Çetinkaya Davası ve ATAD’ın 11.11.2004 tarih ve C-467/02 sayılı kararı
Dörr ve Ünal Davası ve ATAD’ın 02.06.2005 tarih ve C-136/03 sayılı kararı
Aydınlı Davası ve ATAD’ın 07.07.2005 tarih ve C-373/03 sayılı kararı
Gürol Davası ve ATAD’ın 07.07.2005 tarih ve C-374/03 sayılı kararı
Doğan Davası ve ATAD’ın 07.07.2005 tarih ve C-383/03 sayılı kararı
Güney-Görres ve Demir Davaları ve ATAD’ın 12.12.2005 tarih ve C-232/04, C-233/04 sayılı kararları
Sedef Davası ve ATAD’ın 10.01.2006 tarih ve C-230/03 sayılı kararı
Torun Davası ve ATAD’ın 16.02.2006 tarih ve C-502/04 sayılı kararı
Güzeli Davası ve ATAD’ın 26.10.2006 tarih ve C-4/05 sayılı kararı
Beyatlı Davası ve ATAD’ın 5.3.2007 tarih ve T-455/04 sayılı kararı
Derin Davası ve ATAD’ın 18.07.2007 tarih ve C-325/05 sayılı kararı
Tüm ve Darı Davası ve ATAD’ın 20.09.2007 tarih ve C-16/05 sayılı kararı
Polat Davası ve ATAD’ın 4.10.2007 tarih ve C-349/06 sayılı kararı
Akyüz Davası ve ATAD’ın 24. 1. 2008 tarih ve C-294/06 sayılı kararı